Hi nkarhi wa nhluvukiso wa switirhisiwa swa tipulasitiki na tipulasitiki eka lembe xidzana leri hundzeke, swi tisile ku hoxa xandla lokukulu na ku olova loku nga pimiwiki eka vuhumelerisi bya vanhu na vutomi. Hi nkarhi lowu fanaka, nhlayo leyikulu ya tipulasitiki ta thyaka na yona yi veka ntshikilelo lowukulu eka mbango. A hi kanyingi ku tlheriseriwa endzhaku. Hi ku ya hi swiviko swa swihaxa-mahungu swa le matikweni mambe, ku vuyiseriwa ka swilo leswi nga riki swa nkoka a hi minkarhi hinkwayo swi nyikaka vutomi lebyintshwa lebyi nyikiwaka swilo leswi endliweke hi tipulasitiki. Ku hambana ni sweswo, vanhu hakatsongo-tsongo va nwela hi tipulasitiki...
Vuyelo byo hetelela bya vutshunguri bya ku tlheriseriwa ka tipulasitiki a byi olovi hilaha vanhu vo tala a va ehleketa hakona. John HOCEVAR, mutivi wa ntivo-vutomi bya le lwandle wa nhlangano wa rihlaza ni wo rhula wa le United States, u vule leswaku ku tlheriseriwa ka swilo leswi endliweke hi tipulasitiki a swi tikombi swi ta nyika swilo leswi endliweke hi pulasitiki vutomi lebyintshwa. Entiyisweni, eku heteleleni, eku heteleleni, eku heteleleni, i 8.4% ntsena wa thyaka ra tipulasitiki leri vuyeleriweke.
Kuna tipulasitiki totala, yin’wana na yin’wana yina swihlawulekisi swohambana hambana xikan’we na nkoka wo tlheriseriwa endzhaku. I tinxaka ti nga ri tingani ntsena ta tipulasitiki leti vuyeleriwaka ivi ti tirhisiwa nakambe. Nkoka wa switirhisiwa swin’wana i wutsongo, naswona ku vuyiseriwa leswaku swi hunguta ikhonomi. Leswi swinga fambelana na muxaka wa plastiki, vukulu na xivumbeko xa xiendliwa hi xoxe, na xiyimo xa makete wa misava hinkwayo wa ku vuyisa swilo leswi nga tirhisiwangiki. Tipulasitiki letingana nkoka wale hansi wa recycling kumbe kungari na nkoka wa recycling titala ku lahliwa, ti nghena eka mbango kumbe ku hisiwa. Ngopfu-ngopfu swipaci swin’wana swa swakudya, .
Yi endliwe hi pulasitiki ya swiphemu swo tala. Leswi swivula leswaku tipulasitiki na swin’wana (kufana na foil kumbe khadibodo) swihlanganisiwa swin’we. Hi xikombiso, swakunwa swo tala swo hisa leswi tivekaka swinene (swo tanihi Starbucks Coffee Cup) a swi nge tlheriseriwi kumbe ku onhiwa hikuva phepha leri ri funengetiwe hi pulasitiki yo olova. Loko pulasitiki ni nchumu wun’wana swi hlanganisiwile leswaku swi vumba pulasitiki leyi nga ni swiphemu swo tala, swi lava ku va swi nga koteki ku yi tlhela yi tirhisiwa.
Swifanele ku xiyiwa leswaku ahi switirhisiwa hinkwaswo swa plastiki leswi fanaka. Nomboro leyi nga eka xikombiso xa matlhelo manharhu ya ku vuyisa swilo leswi nga tirhisiwangiki ehansi ka pulasitiki yi kombisa mpimo wa ku vuyiseriwa ka pulasitiki. Eka ndhawu yo basisa thyaka ro vuyisa swilo leswi nga tirhisiwangiki, thyaka ra tipulasitiki ri hlayiwa hi ku ya hi tinomboro leti (7 wa tigiredi ta xidijitali hinkwato) leti funghiweke. Loko ku rharhangana swinene ku lulamisiwa ka ku vuyiseriwa ka switirhisiwa swa tipulasitiki leswi nga na tigiredi ta le henhla ta xidijitali, tinhlayo leti fambelanaka, na thyaka ra tipulasitiki leri nga na ntsariso wa le henhla wa xidijitali swa hi teka. 69%ya matirhiselo ya siku na siku ya tipulasitiki, ku ti lulamisa swile henhla naswona swidya eneji yotala kutlula ntsengo wa ku lulamisa switirhisiwa swa tipulasitiki swa No. 1 na No. 2. Emalembeni ma nga ri mangani lama hundzeke, tindhawu to tala to tlherisela thyaka eUnited States ti xavise thyaka leri pfanganisiweke ra tipulasitiki ematikweni ya le Asia, kambe emalembeni mambirhi lama hundzeke, matiko lawa ya le Asia ma yirise ku nghenisiwa ka thyaka ra tipulasitiki ra matiko mambe.
Xana ku tlheriseriwa ka tipulasitiki swi ni nhlamuselo? Eka bodlhela ra pulasitiki ra No. 1 kumbe No. 2, nhlamulo i ina, kambe i vuyelo lebyi khomisaka gome swinene eka ku nonon’hweriwa ku tlherisela swilo swa pulasitiki.
Nkarhi wa poso: Oct-21-2022